donderdag 31 december 2009

Oud ...

Eigenlijk realiseerde ik het me pas tijdens Kerstmis, er wordt helemaal niet over nieuwjaar gepraat. Op alle kaarten die je in de winkel kunt kopen, gaat het alleen maar over Jul. We hebben dan ook geen flauw idee hoe hier oud en nieuw gevierd wordt. Wij gaan het gewoon op zijn Nederlands doen. We bakken oliebollen, proberen bisschopswijn te maken en gaan spelletjes spelen. Alleen bleek het vinmonopol al dicht te zijn. Die was gisteren voor het laatst open en nu pas weer volgend jaar. Dus worden de ingredienten maar in water gekookt en van dat kruidenwater lekkere thee gezet.

Na Kerstmis zie je opeens overal containers verschijnen op parkeerplaatsen bij grote winkelcentra. Daar wordt vuurwerk verkocht. Blijkbaar mogen particulieren hier vuurwerk afsteken. We wisten al wel dat van de Fjellheis vuurwerk afgestoken wordt. Dat is al sinds 1948 een traditie. Daar wordt ook voor gecollecteerd. Dus maar even zoeken naar het hoe en wat van het Noorse vuurwerk.

Vuurwerk mag hier alleen door mensen van 18 jaar of ouder afgestoken worden. Ouders zijn verantwoordelijk voor hun eigen kinderen. Of sterretjes ook onder vuurwerk vallen, is niet duidelijk. Verder mag alleen op oudejaarsnacht tussen 18:00 en 02:00 vuurwerk afgestoken worden. Het is duidelijk dat ook hier dat te verleidelijk is voor de mensen die het al in huis hebben. We zien toch al een paar dagen regelmatig vuurwerk verschijnen en horen het nodige knallen.

Ook hier is een veiligheidscampagne. Dit jaar bestaat die uit veiligheidsbrillen voor volwassenen en kinderen, rakethouders met lichtgevende ringen waar de vuurpijlen in moeten en aansteekstaven om veilig ver van de lont te kunnen blijven met je eigen vingers. En natuurlijk de nodige posters met richtlijnen. Ik ben benieuwd wat we daar allemaal van te zien krijgen vanavond.

En dan het vuurwerk zelf. Wat hebben ze hier? Eigenlijk moeten jullie zelf maar op http://www.fyrverkeri.no kijken. Er zijn vuurpijlen, fonteinen, bommetjes, sterretjes etc. Het vuurwerk met het meeste kruit dat ik als particulier kan kopen, bevat 1000 gram kruit. Dat lijkt mij erg veel. Volgens Joost mag er in Nederlands vuurwerk niet meer dan 400 gram kruit zitten.

Later op de avond zullen we wel zien hoe het vuurwerk er in het echt uitziet. Op de plaatjes is het veelbelovend.

Verder valt het op dat het erg rustig is in de stad. Sowieso was het na Kerst rustig in de stad. Alleen de maandag na Kerst waren er redelijk wat mensen. Nu maakte de stad een verlaten indruk. Goed, ik ga oliebollen bakken. Een goed uiteinde toegewenst en veilig met vuurwerk.

groetjes,
Liesbeth

dinsdag 29 december 2009

Wie is de julenisse (kerstkabouter)

Uit de bieb heb ik een boek geleend met bovenstaande titel. Toen ik heb boek open deed, bleek dat de eerste veertig pagina's aan Sinterklaas gewijd waren. Waar Sinterklaas gevierd werd, waar hij geleefd zou hebben, een paar Sinterklaasverhalen en een paar Noorse Sinterklaasliederen. Bijvoorbeeld 'Sinterklaas goed heilig man' bestaat letterlijk vertaald in het Noors, net zoals 'Zie ginds komt de stoomboot'. Bij die tweede staat 'mondeling overgeleverd' bij.

Sinterklaas zou in veel landen in de loop der tijd zijn veranderd in de julenisse. Zwarte Piet is in Duitsland en Oostenrijk Knecht Ruprecht. Die twee landen zouden volgens het boek ook nog steeds Sinterklaas vieren. Ook in Tsjechoslovakije, Joegoslavie, Bulgarije en Polen schijnt hij te komen. Gezien de benamingen van de landen is het boek enige tijd geleden geschreven.

Martin Luther scheen zich geërgerd te hebben aan het gebruik dat Sinterklaas rond ging om goede kinderen te belonen en stoute te straffen. Dat was een katoliek gebruik, vond hij. In plaats van dat kinderen meededen met een katolieke heilige moesten ze bezig zijn met het kindje Jesus. En de kadoos moesten ze op zijn geboortedag krijgen. Op 24 december. Maar niet alle landen stopten met het vieren van Sinterklaas. Zoals wij Nederlanders maar al te goed weten. Met de Hollandse emigranten kwam Sinterklaas naar Amerika en vandaar verder naar Engeland (wat een omweg). In Amerika scheen een professor in de Hebreeuwse taal naast Nederlanders gewoond te hebben, en zijn eigen kinderen met een gedicht over Sinterklaas die met kadoos komt (maar dan wel op Kerstmis) verblijd te hebben. Dat gedicht was de basis voor het uiterlijk van de kerstman. Het gedicht werd in de krant afgedrukt ('The Troy Sentinel, 1822) maar is in de loop van de tijd veranderd van titel. Het heette 'Het bezoek van Sinterklaas' maar werd 'The night before Christmas'.

De julemann (kerstman), zoals hij te ontmoeten is als grote julenisse (kerstkabouter) in verenigingen, op juletrefester (kerstboomfeesten) en soms bij mensen thuis in Noorwegen, kan teruggevoerd worden op Sinterklaas. Maar er bestaat ook een ander soort julenisse. Die is veel kleiner en stamt af van een kleine geest met vele namen. Hij is o.a. gaardegod, tuinkabouter, huisgod e.d. En hij stamt dus niet van de een of andere christelijke heilige af, maar dateert uit een heidense tijd, toen elke familie en elk goed zijn eigen huisgod had. Later kreeg hij ook als taak om het erf te bewaken en degenen die er woonden. Zo komt hij ook in Astrid Lindgrens verhaal 'De vos en de kabouter' terug. Als dank voor het helpen wil de nisse iets terughebben en dat werd uiteindelijk de kerstpap die op kerstavond buiten gezet wordt. Deze kerstman/kabouter heeft alleen zijn naam gemeen met Sinterklaas. Nicolaas werd Nils in het noorden en Nisse een een soort koosnaam voor Nils.

De schutsnisse met kadootjes is niet zo heel oud. Hij werd voornamelijk julenisse omdat de meeste mensen niet meer in kabouters geloofden. En dat was ergens in het tweede deel van 1800. Rond het eind van de 18e eeuw werd het kerstvieren tot een kerstgebeuren, met kerstkaarten, advertenties om mensen tot kerstinkopen te verleiden, etc. En de julenisse was daar een mooi hulpmiddel bij.

Gemeenschappelijke kerstliederen vinden we voornamelijk bij de psalmen, zoals "Er is een roos ontsprongen", "Stille nacht, heilige nacht", "Adeste fidels" en de duidelijk internationale zoals "O denneboom", "Sancta Lucia". De andere kerstliederen hebben duidelijk een Noorse achtergrond, bijvoorbeeld de julenisse die zijn kerstpap in vrede op wil eten en de ratten die ook pap willen met de kat dreigt.

groetjes,
Liesbeth

Dinsdag, 29 december

Jitske en Joost hadden bedacht dat ze deze laatste dag een dagkaart voor de bus wilde kopen en dan de hele dag bussen om de omgeving te verkennen. Bij het plannen, bedachten ze dat een stuk wandelen leuker was. Maar waar? Na de nodige tijd met routeplanners en kaarten besloten ze tot een berg op Kvaløya. Daar konden ze tenminste met een stadsbus komen, in plaats van met een bus die maar vier keer op een dag ging.

De weersvoorspelling leek wat gunstiger. Het zou een meter per seconde minder waaien en het zou vanaf de middag warmer gaan worden. In plaats van min elf nog maar min vijf. Dat scheelt een slok op een borrel. Dus de wekker op negen uur om de bus van tien uur te halen. Dan konden ze wandelen als het licht was. Wij dus ook om negen uur de wekker. Per slot wil je zeker weten dat ze de deur uit zijn (en met de juiste uitrusting). En inderdaad, lekker ingepakt, twee thermoskannen thee met suiker, sjokolade en boterhammen vertrokken ze. Kaart, kompas en mobiel hadden ze ook bij zich. Ze hadden ons gewezen waar ze zouden lopen. Een pad vanuit een woonwijk omhoog langs twee afgedamde meertjes tot een top en diezelfde route weer terug.

Rond enen werden we gebeld. Ze stonden alweer op de bus te wachten. Het was erg koud geweest, het pad was ondergesneeuwd en de skisporen die ze waren gaan volgen waren opeens opgehouden. Toen ze verder probeerden te gaan, zakten ze ongeveer een halve meter weg in de sneeuw. Dus toen zijn ze maar omgekeerd.

Wij waren in de tussentijd naar Jekta gegaan om nog wat te ruilen en om een skibroek voor Martijn te kopen en een winterjas voor Romke. Dat leek toch wel nodig te gaan worden. Martijn op de fiets om weer wat beweging te hebben. En fietsen schijnt goed te zijn voor de spieren van je onderrug. Op Jekta hebben we toch maar een heel skipak voor beide kinderen gekocht, een broek en een jas. Romke heeft de jas vanavond al aangehad en heeft het voor het eerst behagelijk warm. Misschien dat hij langlaufen nu toch leuk gaat vinden. Want al dat buiten bezig zijn (op schaatsen na) heeft hij tot nog toe niet zo gewaardeerd vanwege koude handen en voeten.

Romke heeft zijn kans gegrepen en is tot half twee in zijn bed blijven liggen. Om half twaalf, toen wij de deur uitgingen, sliep hij zelfs nog echt. Hij zal een echte puber zijn of een groeispurt hebben. Maar rond twee uur waren we allemaal weer thuis. Toen hebben we wafels gebakken en met warme chocolademelk met slagroom genuttigd. Joost had nog geen Noorse wafels gegeten, dus dat euvel is verholpen.

Om de week logeren af te ronden, zijn we vanavond uit eten gegaan. Omdat alle zaken of dicht waren, of afgehuurd door partijen, zijn we bij Peppes Pizza geeindigd. Daar waar we vorig jaar in de zomervakantie in Gjeilo besloten dat we wel wilden emigreren naar Noorwegen. Deze keer hebben we over IJsland nagedacht ;-)

groetjes,
Liesbeth

maandag 28 december 2009

Romjul

De periode na kerstmis tot of nieuwjaar of drie koningen wordt hier romjul genoemd. Dan is alles nog gedeeltelijk gesloten. De buitenschoolse opvang en de creche zijn dan wel open, maar veel korter dan normaal. De supermarkt gaat pas om negen uur open ipv om zeven uur. De fjellheis pas om elf uur en die sluit alweer om vier uur. Omdat we vandaag, 28 december, de fjelheis willen doen, kunnen we weer niet uitslapen. De kinderen hebben een zware vakantie. Telkens al rond half tien hun bed uit. We willen met de eerste lift omhoog omdat het dan al licht is en we eventueel nog kunnen wandelen voor het donker.

Dus vanmorgen zijn we met Fjellheisen (letterlijk 'de berglift') omhoog gegaan, je hebt een prachtig uitzicht over het eiland en de omgeving. Vanaf daar kun je ook mooi wandelen. Helaas is het behoorlijk gaan waaien, en da's niet fijn met -11 in de stad, dus boven nog wat kouder, en dan de windchill er nog overheen. Joost, Jitske en ik hebben het een aardig stukje uitgehouden, maar Jitske longen bleken toch niet zo blij met zo veel koude lucht en ook mijn rug is nog niet 100%. Gewoon in de
stad gaat prima, maar op oneven terrein blijft toch effe te veel van het goede. Maar we hebben uiteindelijk toch een aardig stuk omhoog gelopen om van een nog weidser uitzicht te kunnen genieten. De sneeuw hier is erg droog, veel poeder- en stuifsneeuw, dat gemakkelijk weer verwaait. Grappig was dat de voetsporen voor ons de sneeuw had samengeperst, waardoor hij niet meer wegwoei, maar alle sneeuw eromheen weer wel. Daardoor kreeg je dus negatieve voetstappen, die niet in de sneeuw
zitten, maar juist uitsteken. Mooi en bizar om te zien. Toen we terug waren van de wandeling hebben we nog thee gedronken en van het uitzicht genoten, daarna begon het alweer te schemeren.

De resterende tijd hebben we kunnen gebruiken om de traditionele bezigheden van Noren net na kerst na te apen. Het ruilen van ongewenste of dubbele kado's. 's Avonds hebben Jitske en Joost het avondmaal verzorgd. Op Romkes verzoek werd dat pasta met tomaten-gehakt saus.

groetjes,
Martijn en Liesbeth (raden wie welke stukjes geschreven heeft)

zondag 27 december 2009

Zondag, derde kerstdag

Alle families zijn nog steeds bij elkaar op bezoek aan het gaan. Alleen beginnen ze nu ook meer buiten te wandelen in plaats van alleen binnen te zitten. Wij zijn vandaag ook buiten gaan wandelen om Joost wat meer van het eiland te laten zien.
Martijn komt hoe langer hoe beter mee, maar het is nog steeds niet over. Na zo'n uur is hij met Romke naar huis gegaan, terwijl Joost, Jitske en ik verder gingen. Wij hebben zo'n drie uur gewandeld en toen werd het alweer donker.
En daarna weer een gezelschapsspelletje en kransekake in elkaar zetten.



Daar zaten drie knalbonbons bij die de drie kinderen lekker mochten laten knallen. De humor die erin zat, leek erg op de humor in de Engelse knalbonbons.

Morgen kunnen we weer niet uitslapen, want we willen met de eerste fjellheis omhoog. En die gaat om elf uur. Als we langer wachten, gaat het te hard waaien en dat is bij min twaalf toch niet echt fijn.
groetjes,
Liesbeth

Tweede kerstdag

De slee was gisterenavond in elkaar gezet en is vandaag in gebruik genomen door Joost en Jitske. Ook de akebretjes. Die zijn dus lekker buiten bezig geweest. Romke en ik zijn later naar buiten gegaan met de slee en een akebrett. Maar voor we dat deden hebben Martijn en ik een ommetje gemaakt om Martijn wat beweging te geven. Het gaat al een beetje beter met zijn rug, maar het is heel duidelijk nog niet over.

Er begint een vast ritme te ontstaan. Uitslapen tot het licht begint te worden, dan buiten bezig zijn, lunchen, gezelschapsspelletje spelen, thee drinken, avondeten koken, en weer een gezelschapsspelletje doen. Alleen bleven we vandaag langer op. Er was serieus Noorderlicht voorspeld en dat wilde Joost graag zien. Helaas werd het niet zo uitgebreid en indrukwekkend als zou kunnen, maar het was wel duidelijk herkenbaar als Noorderlicht. We zijn door al dat noorderlicht pas rond half twaalf naar bed gegaan.

Liesbeth

vrijdag 25 december 2009

Eerste Kerstdag

Het blijft rustig op de weg. We hebben allemaal uitgeslapen. Martijn af en toe met mijn hulp op een andere zij slapend. Hij was blij dat hij een verpleegster bij zich in bed had. 's Ochtends mocht ik hem helpen om zijn sokken, etc. aan te krijgen.

Na het ontbijt hebben we de kinderen de deur uitgezet. Ze moesten maar gaan langlaufen. Dat hebben ze braaf gedaan en zo'n twee uur volgehouden. Martijn heeft in die tussentijd alle stoelen uitgeprobeerd en rondjes gelopen. Hij heeft het niet makkelijk. Toen hij op zijn rug op de bank lag, kon hij zijn been niet meer van de rugleuning halen. Gelukkig kon hij er zelf nog om lachen.

Nadat de kinderen terug waren heb ik nog gelanglaufed. Ik moet toch iets doen met die stijve spieren van afgelopen zaterdag, zondag en dinsdag. Voor mijn gevoel heb ik er nog steeds last van. Maar het viel niet tegen. Na de eerste 100 meter, waar ik om de 10 meter stil moest staan om op adem te komen, ging het hoe langer hoe soepeler. Ik draaide blijkbaar warm. Uiteindelijk heb ik twee rondjes Prestvannet gedaan en een stukje lysloype. De volgende keer weer wat meer. Het is alleen jammer dat we niet met ons allen kunnen skien. We hebben maar vier paar skies, en van mijn stokken zijn de schoteltjes (of hoe ze ook heten) af, dus we hebben maar drie paar bruikbare stokken. Verder hebben we ook maar vier paar skischoenen. Maar we komen wel allemaal aan onze trekken.

Liesbeth

Julaften

's Ochtends waren de kerstsokken gevuld met een marsepijnen varkentje, noten, mandarijn en wat julemarsepijn. Dat zou allemaal traditioneel zijn. En anders is het in ieder geval gewoon lekker.

Jitske is met Joost de stad ingeweest om hem alles te laten zien. Helaas was de bieb al dicht. De winkels gingen allemaal rond 13:00 uur dicht. Dus ik heb de laatste boodschappen ook in die tijd gedaan. Daarna eens op de website van de NRK gekeken wat er wanneer aan TV te zien was. Ik had gehoord dat de sølvgutter kerstmis in zouden zingen en dat dat traditioneel was. Er bleek ook een andere traditie te zijn. Assepoester en de drie 'nøtter'. Of dat de drie gekken of de drie noten zijn weet ik niet, want ik heb nog niet in het woordenboek gekeken om te zien wat het allemaal kan betekenen. Helaas was die film al 's ochtends om elf uur geweest. Dus we waren te laat. Op de net-TV werd hij helaas niet uitgezonden.

Na de lunch hebben Jitske en Joost het avondmaal verzorgd. Tafel dekken met een extra bord voor de onbekende gast, of voor beer. Dat werd niet helemaal duidelijk. Alleen zijn noch beer, noch de onbekende gast op komen dagen. Het avondmaal was ribbe met gebakken aardappels en zuurkool. Als toetje hadden we tiramisu. Dat had eigenlijk riskrem moeten zijn, maar dat eten we een andere keer wel. Alleen hadden we zoveel eten de hele dag, dat we het toetje uitgesteld hadden tot na het kadoos uitpakken.

Maar voor we aan de kadoos gingen hebben we de kerstschoof voor de vogels buiten gezet en een vuurpotje bij onze ingang gezet. Onze eerste keer kadoos onder de boom. De kinderen hadden zich lekker uitgeleefd met leuke dingen voor elkaar en voor ons. Martijn en ik hadden meer praktische dingen gekocht die ze anders toch wel gekregen zouden hebben, zoals warme wanten. Om het toch nog leuk te houden hebben we onszelf ook zo'n stepslee (een spark) kado gedaan. Alleen is dat een bouwpakket en hebben we nog niet de moed/tijd/energie gehad om hem in elkaar te zetten.

Buiten was ook heel duidelijk te merken dat het geen normale dag was. 's Ochtends zag je redelijk wat wandelaars en auto's die voor mijn gevoel boodschappen aan het doen waren. Alleen toen ik zelf in de supermarkt was, was het er helemaal niet druk. Niet zoals in Nederland vlak voor sluitingstijd met kerst. Wat ook opviel, was dat er niets afgeprijsd was, zo vlak voor drie dagen gesloten zijn. Alles was gewoon de normale prijs. Misschien dat alle kerstspullen pas na kerstmis in de aanbieding gaan.

Toen de winkels dicht waren, zag je allemaal stellen en groepjes lopen, beladen met pakken. Ook de overburen gingen op stap. Het was duidelijk dat iedereen op weg was, om met anderen kerstmis te vieren. Rond vijfen, toen de zilveren jongens kerstmis inzongen, waren er opeens een boel netjes geklede mensen op de weg. Die kwamen blijkbaar uit de kerk. Ook klonken toen een boel kerkklokken. Na vijfen was alles stil en verlaten. Pas tegen elf uur 's avonds begon er weer een beetje verkeer op gang te komen.

Helaas heeft Martijn bij het tafeldekken last van zijn rug gekregen, en heeft hij de rest van de avond moeizaam rondgelopen. Het naar bed gaan was ook een klus. Een warme kruik bij zijn onderrug werd wel gewaardeerd, maar heeft het helaas niet over laten gaan.

groetjes,
Liesbeth

woensdag 23 december 2009

Kerstvoorbereidingen, lille Julaften

Vanochtend heeft Jitske de ribbe gehaald. Omdat er voor vijf dagen boodschappen gedaan moesten worden, paste niet alles in de koelkast. Dus maar even met de thermometer in de bergruimtes beneden gemeten of we die als koelkast konden gebruiken. De buitenste bergruimte, waar we de fietsen hebben staan, was min drie graden. Die viel dus af. De bergruimte daarachter was plus drie graden. Die kon dus uitstekend als koelkast dienen. Daar staat alle melk, ligt de ribbe langzaam te ontdooien en blijven de groentes lekker vers. De ingebouwde inloopkoelkast was plus zeven graden. Daar hebben we het koelelement nooit aangehad, dus die warme temperatuur komt nog van de zomertijd en de goede isolatie. Onze administratie ligt daar prima.

Terwijl Martijn, Jitske en Joost boodschappen deden, heb ik de boom omhoog gehaald. Die was langzaam geacclimatiseerd. Van de min tien buiten eerst een dag in de min drie, toen in de plus drie, toen in de plus tien tot vijftien (het drooghok) en nu dus naar boven de warmte in. Het bleek dat de stam niet in de gekochte gietijzeren voet paste. Hij was te dik. Gelukkig hadden we een boomzaag meegenomen vanuit Nederland. Dus telkens plakjes hout van de stam afzagen tot hij de gewenste dikte had. Dat was nog een hele klus, waar je lekker warm van wordt. Maar uiteindelijk is het gelukt. En gelukkig was de voet zwaar genoeg om de boom rechtop te houden. Dat is altijd maar afwachten.

In de tussentijd waren Jitske en Joost bezig om het peperkoekenhuisje in elkaar te zetten. Op de verpakking stond dat het een bouwpakket in 10 delen was. Het bleken er meer te zijn. Helaas waren de voor- en achterpui in drie stukken gebroken. Maar uiteindelijk is het ze gelukt om eerst alles aan elkaar te lijmen tot er de tien stukken waren die er zouden moeten zijn en daarna die stukken weer aan elkaar te zetten tot het huisje. Dat werd vervolgens mooi versierd met glazuur en sterrestrooisel uit een kerstpakket van vorig jaar. Eigenlijk moet zo'n huisje aan het begin van de advent gemaakt worden, om vervolgens met kerstmis geslacht te worden. Maar ach ja, we zijn toch maar allochtonen en snappen het allemaal niet zo goed.



En daarna kon de boom opgetuigd worden. Ik had niet gecontroleerd wat we aan kerstspullen meegenomen hadden. Ik dacht dat we alleen het stalletje maar bij ons hadden. Dus ik had twee dozen ballen en twee dozen lichtjes gekocht. Blijkt dat we ook lichtjes bij ons hebben. Dus die hadden we dubbel. Vervolgens blijkt dat wat ik voor gewone ballen aanzag, ook lichtjes te zijn. Doorzichtige glazen kerstballen met lichtjes erin. In eerste instantie balen, maar in tweede instantie wel grappig. We hebben nu een erg lichte boom. Dat past wel in deze duistere tijden. Het zou ook gewoon een Freudiaanse vergissing van me kunnen wezen.



Om verder in de stemming te komen hebben Jitske en ik nog kerstliedjes uit een Noorse kerstliederenbundel gespeeld en gezongen. Jitske op de gitaar en de zang en ik op de blokfluit de melodie. Helaas stonden er niet veel liedjes in die we al vanuit Nederland kenden. Verder hebben de kinderen de kerstsok klaargelegd bij de kachel. We hebben helaas geen spijkers in de muur kunnen slaan om ze op te hangen. En hebben we wat kerstliederen proberen te zingen. Het blijkt dan, dat we de melodie wel kennen, maar dat alle woorden eigenlijk ontbreken. We kennen de tekst van de eerste coupletten van de Sinterklaasliederen veel beter.

Bezoek uit Nederland, 2

Ja, alweer bezoek uit Nederland. Joost is aangekomen. Hij zou gisterenavond aankomen, maar het is vanochtend geworden. Zijn vliegtuig had vanuit Nederland al een uur vertraging. Dat lag deze keer niet aan Schiphol, maar aan Gardemoen. Door de weersituatie rond Oslo was zijn vliegtuig te laat van Oslo naar Amsterdam vertrokken en ging daar dus te laat weg. Dat werd nog spannend. Hij had een uur en twingtig minuten om over te stappen. Door de vertraging had hij nog maar 35 minuten. En dan moet je je bagage halen, opnieuw de bagage inchecken, zelf weer door de veiligheid heen en de gate zien te vinden. Gelukkig, hij haalde het. Vervolgens bleef zijn vliegtuig nog een half uur aan de grond om op vertraagde vluchten te wachten. Als ze dat nu omgeroepen hadden, had hij zich niet zo hoeven te haasten en hadden zijn ouders en Jistke wat rustiger ademgehaald. Maar dus te laat uit Oslo en dus niet om tien voor twaalf 's nachts, maar pas om half een 's nachts landen. Dus de volgende dag.
Toen Martijn, Jitske en Joost thuis kwamen met de taxi, hebben we meteen maar gezongen voor Romke. Per slot was zijn verjaardag begonnen. Zijn verjaarspost uit Nederland is al opengemaakt, maar de kadootjes moesten wachten tot vandaag het ontbijt. "O nee, toch maar de lunch, dan kan ik uitslapen," bedacht hij zich. En daar heeft hij gelijk in. Het was twee uur voor we naar bed gingen. En vanochtend heeft hij zijn neus al om half twaalf buiten zijn slaapkamer laten zien.
Wij hadden toen al afgewassen, ontbeten, boodschappen gedaan, boom en kerstspullen opgezocht en naar boven gebracht en ski's gewaxed.
Romke komt nu ontbijten, terwijl Martijn, Jitske en Joost aan het langlaufen zijn. Per slot is het nu nog licht.

Het is leuk om te zien hoe Joost reageert op alles hier. "O, dat is de kaas met vitamine D? Wordt het nog lichter dan nu? Hebben ze hier karnemelk? Wat smaakt die kulturmelk anders. Wat ligt er veel sneeuw, in Oslo lag er meer. Wat was er weinig te zien onderweg, ik dacht dat er wolken waren, maar toen zag ik in al die donkerte een paar koplampen bewegen. Het was dus allemaal leeg land." Jammer dat ik er niet bij was in de supermarkt. Daar zal het wel op dezelfde manier doorgegaan zijn. Blijde herkenning van zaken uit het blog en verwondering voor alles wat anders is. En hij was ook blij dat hij toch maar niet zijn zonnebril had meegenomen. Die had hij bijna ingepakt, bij de neus genomen door zijn moeder. Jitske was al even warhoofdig over het skien. "We kunnen niet de hele lysloipe doen voor het te donker wordt" zei ze. En dat terwijl de lysloipe verlicht is door lantarenpalen.

Uit Romke's natuurvakboek heb ik nog nuttige informatie gevonden over het schoonmaken van het raampje van de kachel. Bij de handleiding van onze kachel in Nederland stond dat je een schone doek met was as erop moest nemen en daarmee het raampje schoonmaken. Mensen die ook houtkachels met raampjes hadden, vertelde hetzelfde. In Romke's boek stond dat je de lap ook nog even vochtig moest maken. De as werkt schurend en door het water erbij werkt het ook nog eens ontvettend (?natronloog? gecreeerd door de chemische reactie van water bij as). Natuurlijk probeer ik zoiets uit en het bleek inderdaad veel beter schoon te maken dan een droge doek met as erop.

groetjes,
Liesbeth

dinsdag 22 december 2009

Verjaarsfeest

Wat gaat de tijd toch snel. Romke is alweer bijna jarig. Vandaag heeft hij zijn 'kinderfeestje'. Zo kan je dat eigenlijk niet meer noemen. Hij heeft bijna alles zelf geregeld. Er bijtijds aan gedacht dat hij een feest wilde, mensen uitgenodigd, de boel klaargezet. We bungelen er maar zo'n beetje bij. Om de taart aan te snijden waren we nog net goed genoeg. Nu vermaken de heren zich prima met elkaar, zonder dat wij richting oid hoeven te geven. Het voelt erg onwennig. Maar toch, wat gaat de tijd toch snel ten opzichte van vroeger.

Gisteren hebben we even luid gejuicht (volgens 't kofschip en de spellingschecker met een t, volgens mijn gevoel met een d) toen de zon begon te keren. We merkten het meteen. Het werd meteen lichter (uhum). Ook vandaag zien we er nog niets van. Maar dat komt ook omdat het bewolkt is. Dan is het per definitie donkerder dan zonder wolken. Op yr.no kunnen we ook mooi zien dat de zon weer terug begint te komen. Je kunt daar plaatjes met uv-waarschuwing opvragen. Daar is het gebied waar het mørketid is (en dus ook nul komma nul uv-straling is) in een kleurtje dat niet op de legenda terug te vinden is. Als je de opeenvolgende dagen bekijkt, zie je dat het gekleurde gedeelte weer langzaam maar zeker naar boven opschuift.

De voorbereidingen voor het kerstfeest liggen op schema. Jitske moet nog ribbe halen. Daar was iets te veel keus in qua soorten, dus ik wist niet welke de bedoeling was. De boom is er, de voet is er, de lampjes, ballen en de stal zijn er. Gisteren kwamen ze met een schoof voor de vogels langs de deur. Hier is het de gewoonte dat er met kerstmis een schoof buiten gezet wordt, zodat de vogels ook wat extra's hebben. De meisjes die ermee langs kwamen, verkochten hem voor een klassetur. Dus heb ik er een gekocht die we de 24ste buiten gaan zetten.

Het schema is: de 23ste vieren we Romkes verjaardag, versieren we de boom en mogen de kinderen een kerstsok ophangen. Daar zit dan de 24ste 's ochtends iets kleins en/of lekkers in. Meteen bij het versieren van de boom komen de kadoos er al onder te liggen. Daar staat op voor wie en van wie ze zijn. Wil je aan vrienden kadoos geven, dan ga je daar op lille julaften langs om dat te doen. Dus op de 23ste. De kadoos worden de 24ste, op julaften opengemaakt. Die avond is ook het belangrijkste diner. De eerste en de tweede kerstdag worden veel bescheidener gevierd. Wij hebben voor vier dagen lekker eten bedacht. De 23ste vanwege Romkes verjaardag, de 24ste omdat de Noren dat zo doen en 1e en 2e kerstdag omdat dat Nederlandse traditie is. Je probeert het goede van twee kulturen te combineren.

Hopenlijk kunnen we al die dagen ook buiten bewegen om wat trek te kunnen kweken. De klimhal is redelijk gesloten, dus daar kunnen we niet aan onze beweging komen.

groetjes,
Liesbeth

zondag 20 december 2009

Bijna de kortste dag

Morgen aan het begin van de avond, om 18:47, begint de zon weer terug te keren. Vandaag gingen de straatlantarens om vijf voor tien uit, en rond half twee alweer aan. Maar ze gaan nog steeds uit. Er is nog steeds ochtendgloren en avondrood te zien. Er is duidelijk verschil tussen dag en nacht. (Jitske is het hier absoluut niet mee eens, zo zie je, denk je onbevooroordeeld waarnemer te zijn ...)

En alles went. Waar we in het begin, zodra het donker werd, in de avondstand gingen, blijven we nu min of meer gewoon functioneren. Maar het is wel duidelijk dat we op verschillende manieren omgaan met de hoeveelheid licht. Martijn heeft laatst tot half tien liggen slapen. Dat is hem sinds hij op de middelbare school zat niet meer overkomen. Ik heb voor mijn gevoel geen last van winterslaap. Een hypothese van mij is dat mijn biologische klok veel meer gelijk gesteld wordt. Dit omdat ik een aantal dagen per week als het licht is, buiten in beweging ben. Martijn en de kinderen kunnen alleen maar in het wiekend tijdens licht buiten bewegen. En eigenlijk zeggen de slaaptijden van de kinderen helemaal niets. Het zijn per slot van rekening pubers, en die hebben een constante jet lag.

Gisteren hebben we lekker bewogen. We hebben gelanglaufed. Eerst een paar rondjes op het Prestvannet. Daarna voorzichtig een stukje lysloipe. Die is wel veel leuker. Je hebt bochtjes, je gaat op en neer en je hebt een doel waar je naartoe kunt. Romke en ik zijn na een heuveltje af, toch maar afgehaakt. Romke moest op tijd zijn voor een verjaarsfeest. Hij ging nog basketballen. Martijn en ik gingen nog klimmen. Jitske ging niets meer doen. Vandaag hebben we de tol betaald. Martijn begint verkouden te worden. Romke werd pas om elf uur wakker. Ik ben aan de lysloipe begonnen, maar moest helaas toch omkeren. Jitske daarentegen, wilde graag nog doorgaan. Ja, die had de dag daarvoor dan ook duidelijk minder gedaan. Om het goed te maken heb ik Jitkse dan ook gevraagd om me te helpen de kerstboom vanuit de stad de heuvel op te sleeën.

De kerstbomenverkoop is hier pas een dikke week aan de gang. Op twee plaatsen heb ik gezien dat ze verkocht werden. Daar staan dan een stuk of vijftig bomen. Furu, gran en ekstra gran. Furu is den, gran is spar en ekstra gran is blauwspar. De prijs is afhankelijk van grootte. Er staan geen grote hekken, geen enorme hoeveelheden, geen kerstverlichting. Wel twee klapstoeltjes, wat olielampjes of vetpotjes. Ook hangen er bij supermarkten briefjes dat je kerstbomen kunt komen kappen. Ik denk dat heel veel Noren dat doen. Gezien de hoeveelheid die in de stad te koop aan wordt geboden. Je ziet heel veel Noren met een of meer kerstbomen op de auto of in de aanhanger langsrijden. De prijzen zijn iets hoger dan in Nederland, maar de bomen moeten wel uit Denemarken komen. Kerstgroen, losse takken, hulst, maretak, etc. heb ik nog nergens gevonden. Wel zijn er overal van die wilgetenenkransen met kerstversiering te koop. Veel mensen hebben die aan hun deur hangen.

De kerstdiners zijn ook volop bezig. Op de twee waar ik aanwezig ben geweest, een van de klimclub en een van mijn uitzendbureau, was het gebruikte dialekt een onderwerp van gesprek. Ook de veranderingen in de dialekten, de invloed van het bokmål, de invloed van alle interne verhuizingen in Noorwegen.

Omdat ik vijf sollicitaties als leraar natuuronderwijs de deur uit gedaan heb, ben ik op dit moment bezig om de boeken die Jitske en Romke gebruiken door te werken. Een opvallend feit daarbij, is dat geologie onderdeel van het vak is. Frank, laat dat maar niet op de Pabo bekend worden, voor je het weet is er een deel van je aardrijkskunde verdwenen. Klimaat zit ook al bij natuuronderwijs. Bij al die vijf vacatures werden natuuronderwijs en wiskunde gekoppeld aangeboden. Ze vinden hier dus blijkbaar dat die twee nauw verwant zijn. Logisch, je hebt de nodige wiskunde nodig om veel natuurkundige berekeningen te kunnen maken. Jan, ze hadden nog een goede tip om zwembeestjes onder de binoculair te kunnen bestuderen. Een dun laagje watten in het petrischaaltje, zorgt ervoor dat ze niet meer uit beeld kunnen zwemmen.

groetjes,
Liesbeth

dinsdag 15 december 2009

Nog steeds glad

Hoera, het hout voor in de kachel is er; dit keer kon de vrachtauto op tijd stoppen. We zullen nog niet van de kou omkomen. Gelukkig komt Joost van de week helpen om de 2 kuub die nu op de stoep staat naar boven te brengen. Stijgijzers mee, Joost!

Vanmorgen op weg naar m'n werk heb ik wat foto's gemaakt:



De treden van de trap zijn door de dooi van een paar dagen geleden al weer aardig te voorschijn gekomen, dus....



En deze is voor ons huis op straat gemaakt, dit is het minder steile deel van de weg. Zonder spijkers onder je zolen wil je nu echt niet naar buiten...


Martijn

maandag 14 december 2009

Glad

Vorige week heeft het gedooid. Het was ongeveer vier graden. Het heeft twee dagen ook heel veel geregend. Lekker. Alles ontdooide en spoelde weg. Nou ja, alles? Hier hield meer stand dan alleen een klein plaatsje in Gallië. Het werd allemaal een vieze blubberzooi. We hadden goede hoop dat het allemaal wel weg zou regenen, maar de regen hield op en de vorst kwam terug. Het gevolg laat zich raden. We hebben een groot ijsdek.

Als Martijn op de fiets naar zijn werk gaat, hoeft hij alleen de eerst twee meter bij ons in de tuin te trappen. De rest van de tijd knijpt hij alleen nog maar in de rem. Als we nu te voet naar de stad gaan, hebben we dus een probleem. We hebben geen rem om in te knijpen, de spijkers van mijn 'pin'heels beginnen stomp te worden, er is geen sneeuw meer om lekker stevig je voeten in te zetten. Je ziet dus iedereen voorzichtig schuivelen om maar veilig naar de plaats van bestemming te komen. We zagen zelfs onze buurvrouw haar schoenen uittrekken om veilig op haar sokken van de taxi naar haar achterdeur te komen. Maar het openbare leven gaat, uiteraard, gewoon door. Wat wel opvalt is dat al het verkeer, auto's, wandelaars, fietsers etc. goed rekening houdt met elkaar.

Het is zelfs zo glad, dat de vrachtauto die vandaag bij ons de volgende lading hout voor de kachel zou brengen, tot twee keer toe geprobeerd heeft om bij ons op de helling te stoppen om uit te laden, maar vervolgens onverrichterzake doorgleed. Morgen komt hij het opnieuw proberen. Het is ook zo glad, dat als er twee mensen gearmd lopen, je er helemaal niet zeker van hoeft te zijn dat ze elkaar al langer dan een minuut kennen. Iedereen steekt elkaar een hand toe bij moeilijke op/afstapjes, iedereen geeft elkaar een arm om steviger over straat te komen. Dat wil zeggen, bij alle steile stukken. Voor de rest laten ze elkaar, zoals gebruikelijk, met rust. Het is wel duidelijk waarom er zoveel belang aan sociale vaardigheden geschonken wordt op school.

Het is nu trouwens duidelijk hoe en wat en wanneer ze strooien. Zout wordt er alleen op bepaalde plaatsen gestrooid als de ondergrond bevroren is en de luchtvochtigheid hoog. Voor de rest wordt er gravel gestrooid als de ondergrond glad is, zoals nu. Het blijkt dus ook dat alle steentjes, waarvan we dachten dat die door de spijkerbanden losgereden waren, gestrooid zijn tegen de gladheid. As strooien door privebewoners, zoals we vroeger in Nederland wel deden, heb ik hier alleen mezelf maar zien doen.

groetjes,
Liesbeth

zaterdag 12 december 2009

Kerstkaart

Hey allemaal,
Ik heb vandaag een leuke kerstkaart gemaakt. Ik heb er veel plezier aan gehad en hij is te zien in 3 talen (ook al is het 3 keer dezelfde zin...). Wil je hem zien? Dit is de link: http://www.htmlfreak.nl/kerstkaart/kerstkaart.html Alle rechten voorbehouden :-P.

--
Groetsels, Romke

Sinterklaas, opnieuw

Van de week werden we verrast met een afhaalbericht van de PTT. Toen Martijn thuis kwam met het pakje, bleek er als afzender Sint op te staan. Oei, wat zou dat wel wezen? Het is maar goed dat de PTT ons nu kent, want als afzender kunnen ze hier wel iets met Julenissen maar niets met Sint.

Martijn kreeg de eer om het pakje te openen. En wat zat erin?



Toen mocht ik een van de drie pakjes die erin zaten openen. Als het maar niet als een Matroesjka werkte, je weet wel, zo'n Russisch poppetje. Het openen bleek een veelvoudige handeling te zijn, maar dan anders dan die poppetjes. Het was een uitvouwcubus met allemaal foto's van Rotterdam.



Romke had het volgende cadeau.




Een leuke puzzel van Arabesk

En Jitske het laatste kado. Een scheurkalender met allemaal optische illusies.



Bij deze dus een welgemeend, heel hard geroepen "Dank je wel Sinterklaas".

vrijdag 11 december 2009

Mørketid

Het is bewolkt vandaag. En hoewel ook vandaag de straatlantaarns nog gewoon uitgaan, heb ik niet het gevoel dat het licht geworden is. Dat bewolking zoveel uitmaakt. En dat terwijl er sneeuw ligt.

groetjes,
Liesbeth

donderdag 10 december 2009

Solliciteren en buitenpret

Na al dat lekkere schaatsen was het jammer dat het begon te sneeuwen. De eerste twee dagen lag de sneeuw nog niet zo hoog dat het schaatsen over was, maar daarna wel. Dus helaas geen buitensport meer. Maar afgelopen wiekend kwam Martijn thuis met het verhaal dat er gelanglaufd werd op het Prestvannet. Dus op het plasje waar we eerst geschaastst hadden. Dat lieten we ons geen twee keer zeggen. Dus zondagochtend, voor het Sinterklaasfeest met de Nederlanders gauw op de ski's gestapt en rondgeglibberd.
Het was duidelijk dat het oefenen in de tuin dat we gedaan hadden, vruchten afwierp. Degene die het meest geoefend had, gleed het vlotst vooruit, en degene die absoluut niet geoefend had, bleef achteraan hangen. Maar het was wel telkens maar een meter of 100 en dan stilstaan om op elkaar te wachten, zelf overeind te komen, of op adem te komen. Na afloop hadden Martijn en ik spierpijn aan de binnenkant van onze dijen.
De volgende dag werd ik niet opgeroepen om te werken, dus kon ik nog een keertje. Het was snel duidelijk dat ik nog niet hersteld was van de dag ervoor. Na twee rondjes hield ik het dan ook maar voor gezien. Dat is dan nog altijd ongeveer een kilometer. Dus voor iemand die nog nooit op de lange latten gestaan heeft, een behoorlijke afstand. Het is fijn dat het Prestvannet zo vlak is, dat oefent tenminste goed in het normale vooruitkomen en opstaan. De moeilijkere zaken als hobbels, afdalen en remmen laten we nog even voor wat ze zijn. Eerst maar staan, bochten maken, glijden, doorglijden, loop- en schaatstechniek. Dus dit wiekend gaan we weer aan de slag.

Andere vormen van buitenpret die we hier zien, zijn die stepslees. Die worden duidlijk voor meer gebruikt dan alleen voor op het ijs. Elke ochtend zien we iemand erop de helling afsuizen. Het liefst met een kind voorop. Gisteren op de creche zag ik ook een aantal van die slees staan en ouders hun kind halen of brengen op die manier. Tot mijn verbazing was er ook zo'n standaard houten slee, zoals we die zelf hebben. De kinderen gebruikten die om de helling af te glijden en tegen de schuur aan te botsen. Akelig eng gewoon. Er werd dan ook ingegrepen dat dat niet kon.

Vandaag zag ik een functie voor leraar natuuronderwijs op een middelbare school. Het is de school waar ik begonnen was met Noorse literatuur. De functie is maar 29%, vijf lesuren, maar alles is beter dan niets. Ik ben er dus langs geweest om te vragen hoeveel lesuren 29% is, welke methode ze gebruiken, etc. Ik kreeg de indruk dat het niet echt tevergeefs zou zijn om te gaan solliciteren. Toen ik nog even bij een andere afdeling langs ging om een rooster op te halen, kwam ik iemand tegen die mij herkende van de eerste informatieavond en van de klimhal. Grappig, zoals alles en iedereen hier elkaar kent. Het scheen wel indruk te maken dat ik na zo'n korte tijd al zo goed Noors sprak. Hopenlijk helpt het.

Nu moet ik alleen de brief nog schrijven, zo goed mogelijk documenteren hoeveel uur ik scheikunde, natuurkunde en wiskunde gehad heb, naast de biologie. Dat schijnt heel belangrijk te zijn om je competenties vast te kunnen stellen. Het feit dat ik op de Pabo lesgegeven heb, scheen wel een duidelijk voordeel te zijn. Je wordt dan geacht erg goed in didaktiek te zijn.

dinsdag 8 december 2009

Twee seizoenen

In ons Noorse lesboek werd gesproken over het feit dat er twee seizoenen waren in Noorwegen. Dat snapten we toen niet. In de tussentijd begint het wel duidelijk te worden hoe dat bedoelt is. Alles wordt hier onderverdeeld in het herfstsemester en het voorjaarssemester. De kinderen hebben op Kulta nu het høstsemester achter de rug. Bij Romke met een afsluiting met een optreden. De minoritetsspråklige kvinnegruppe heeft net de afsluiting van het høstsemester achter de rug. Vanavond gaan we met Jitske's klas de afsluiting van het høstsemester vieren met grøt. De gitaarlessen van Jitske zijn ook alweer afgelopen. Eigenlijk houden alle kursussen, etc. ongeveer eind november, begin december op, om pas na Drie Koningen gestart te worden.
Al die afsluitingen gaan gepaard met eten en drinken en worden ook regelmatig julebord genoemd (=kersttafel). Bij de vrouwengroep hebben we daar zelf voor gezorg, bij Jitske klas wordt het geregeld door het organiserend komitee. Met de klimklub gaan we vrijdag uit eten. Ik ben benieuwd of de paddestoelenclub ook nog zoiets doet, of dat het toch te veel buiten het seizoen is. Nee, op de website staat wel dat er een årsfest is (=jaarfeest)

Over het vårsemester, het voorjaarssemester heb ik van veel instellingen nog niets te horen gekregen. De vrouwengroep zal een mailtje sturen na het filmfestival, over wanneer we weer beginnen. De gitaarlessen zijn compleet onbekend. Op hun website staat nog steeds wanneer de cursussen van het herfstsemester beginnen en hoe vol die al zitten. Van circus is het al wel bekend. School is uiteraard ook bekend. Hoe het voorjaarssemester afgesloten zal worden en wanneer dat ongeveer het geval is, zullen we tzt wel merken.

Opgevallen:
- Martijn zag dat garages hier echt als garage gebruikt worden en niet om inboedel in op te slaan.
- Martijn kwam erachter dat het vakantiesysteem hier anders in elkaar zit. Hij dacht dit jaar recht te hebben op 8 vakantiedagen. Blijkt dat hij dit jaar recht heeft opgebouwd voor volgend jaar. Hij mag dus volgend jaar 8 dagen betaald op vakantie. Hij heeft wel gewoon recht om per jaar 25 dagen vrij te nemen, maar er worden maar net zoveel van betaald als je aan rechten hebt opgebouwd. Hij blij dat hij alweer zwemt in de overuren.
- We zouden, als we het goed snappen, deze maand geen belasting over ons loon hoeven te betalen, ivm de feestdagen.
- Ik heb een steenarend gezien

groetjes,
Liesbeth

maandag 7 december 2009

Sinterklaas in Tromsø

Hoewel we de intocht van Sinterklaas duidelijk meegekregen hebben, verdween daarna het Sint-gevoel wel een beetje. Alles hier is in de sfeer van de advent en dus de naderende Kerst. Op de barnehages wordt aan de advent gedaan, in alle reklameblaadjes zie je aanbiedingen voor kerstkadoos, de kerstboom op het grote plein is opgezet, iedereen begint lichtjes in de tuin te hangen en voor de ramen te zetten. Zeker nu met de mørketid komen die goed uit.
Maar we hebben de tradities hoog weten te houden. Elk wiekend mocht de schoen gezet en zat er ook nog wat in, een mandarijn, warme sokken, een dikke kaars, reflexsbanden, dat soort nuttige en leuke zaken. Maar zaterdag was het dan echt zo ver. We zouden het pas vieren als het donker was. Gelukkig werd het eerder donker dan in Nederland. Dus om drie uur konden we beginnen. Kacheltje aansteken of toch maar niet? Als je hem aansteekt kan het zijn dat alle kadootjes verbranden en Zwarte Piet heel zwart wordt. Maar de gezelligheid wilde ook wat, dus dat risiko namen we op de koop toe. De gedichten waren weer top en ook de surprises konden niet op. Het was echt ouderwets gezellig. En na afloop erwtensoep.

Zondag hebben we Sinterklaas met de Nederlands gemeenschap gevierd. Jitske was gevraagd om als Zwarte Piet op te treden. Na enige overreding wilde ze wel. De sjoelbak moest ook mee, zodat er iets te doen was tijdens het wachten. Het Sinterklaasfeest werd door Karsje georganiseerd. Het is in eerste instantie bedoeld voor de kinderen die van Ineke Nederlandse les krijgen in de Duiventil, van het NOB. Maar uiteraard zijn de ouders ook welkom en andere Nederlanders, al dan niet met kinderen kunnen ook komen als ze zin hebben.
Er waren zo'n 40 á 45 mensen, waarvan zo'n 20 kinderen. Jitske was al helemaal gekleed en gesminkt als Piet en die werd dus meteen naar boven geloodsd om met Sinterklaas in conclaaf te gaan over de precieze details van wat ze zouden doen. Beneden dronken ze in de tussentijd warme chocolademelk met kruidnoten, kleurden ze maskers van Sinterklaas, Zwarte Piet en Amerigo. Er waren ook een paar kinderen als Zwart Pietje uitgedost. Alleen hadden ze zwarte blosjes, ipv helemaal zwart gemaakt te zijn. Daar kan ik me goed iets bij voorstellen, gezien de moeite die we hadden om Jitske na afloop weer toonbaar te maken.

Klokslag vier uur kwam Sinterklaas netjes binnen en begonnen we te zingen van: 'Sinterklaasje kom maar binnen met je knecht ...' Daarna het bekende naar voren roepen van kinderen, het uitdelen van lekkers, het strooien etc. Wij vonden dat er erg weinig gezongen werd. Pas toen Sint klaar was, werd en nog een 'Zie de maan schijnt ...' gezongen en daarna was het alweer tijd voor 'Dag Sinterklaasje'.

In de tussentijd waren de pizza's gebracht en begon iedereen heerlijk aan de pizza's. Jitske verdween weer naar boven om afgesminkt te worden. Daar zijn we een half uur mee bezig geweest. Gelukkig was er nog wat pizza over toen we klaar waren. Alle volwassenen waren lekker aan het kletsen en de kinderen waren aan het sjoelen, kaarten, etc. Het sjoelen beviel zo goed, dat er een halve afspraak loopt om een sjoelcompetitie te organiseren op een avond. Er schijnen drie gezinnen te zijn die een sjoelbak bij zich hebben. We wachten af of het wat wordt.

Al met al was het een gezellige namiddag met veel Nederlanders. Martijn had veel foto's gemaakt en naar de anderen opgestuurd. Dat werd zeer op prijs gesteld. Ineke gaat de foto's gebruiken in de Nederlands les.

groetjes,
Liesbeth
Sinterkl

donderdag 3 december 2009

Reggio Emilia

Vandaag werkte ik in een barnehage waar de filosofie die "Reggio Emilia" genoemd wordt, gehanteerd werd. Zoals ik die filosofie begrepen had, wad het dat kinderen gestimuleerd werden hun fantasie te gebruiken. Kinderen zijn competent en helpen mee kultuur en kennis vorm te geven.
Bij deze barnehage hadden ze voornamelijk (voor zover ik waarnam natuurlijk) dat kinderen zelf hun dag vorm konden geven en zelfbeslissingsrecht hadden. Dat had tot gevolg dat er heel open gevraagd werd of de kinderen kerstkaarten wilden maken of buiten spelen. Op een manier dat je het gevoel kreeg dat je ook eventueel wat anders zou kunnen doen. De meeste kinderen wilden dan ook niet kiezen tussen die twee keuzes. Dus bleven de leid(st)ers op dezelfde manier doorvragen om de kinderen tot een keuze te dwingen.
Op deze barnehage heb ik heel veel kinderen gezien die elkaar sloegen, dingen van elkaar afpakten en op alles wat je vroeg of zei tegendraads reageerden. Ik heb ook nog nooit zo vaak leid(st)ers horen zeggen dat iets niet mocht, iets van kinderen af zien pakken, een kind lijfelijk vastpakken om het tot rede te brengen, etc. Ook bij heel gewone zaken als zeggen dat we naar binnen gingen om te eten reageerden de kinderen met het idee dat ze keuze hadden om eventueel buiten te blijven. Voor mijn gevoel waren ze eigenlijk de hele tijd bezig met de grenzen op te zoeken. Dus ik zou zelf duidelijk grenzen stellen en me eraan houden.
Op deze barnehage had ik ook het gevoel dat ik alleen de groep draaide. Er waren zestien kinderen en ik ben een uur alleen met ze buiten geweest voor een van de andere leiders buitenkwam. Toen ik daar na afloop wat over zei, was het dat ze het druk hadden met opruimen etc. Ik ben anderhalf uur alleen met de groep in de speelzaal geweest, terwijl de andere drie leiders vijf kinderen in totaal hadden.
Of het nu aan het systeem of aan hoe het gebruikt werd lag, ik zou mijn kinderen in ieder geval niet op deze barnehage willen hebben. Ik wil er zelf ook niet meer werken.

woensdag 2 december 2009

Circusoptreden Romke

Gisteravond heeft sirkus halv opgetreden; de groep waar Romke in zit. Het was het afsluitende optreden voor de kerstvakantie. Het was een kort maar echt supergoed programma. Romke is véél vooruitgegaan; zowel met jongleren als zijn zelfverzekerdheid tijdens het optreden. We hebben genoten.



Het optreden was door een deel van de ouders geregeld: kaartjes verkopen, thuis taart en koekjes bakken, achter de bar staan om al dat lekker eten en drinken weer te verkopen. Bij het volgende optreden van Jitske of Romke schijnen wij aan de beurt te zijn....

Martijn

zondag 29 november 2009

Allerlei

Het is heerlijk schaatsweer. We komen met rode konen thuis na lekker een paar uur op het ijs gestaan te hebben. Jitske vindt het spannend vanwege al het gekraak dat je hoort, maar het ijs is minstens een halve meter dik. Helaas is het eergister- en gisteravond gaan sneeuwen. Dat maakt dat het ijs hobbelig begint te worden. Nog een sneeuwbui en de sneeuw ligt te dik om erover/doorheen te schaatsen.

Martijn vertelde me dat het dankzij het Polarinstituut is dat mijn Zandstraas hier in Tromsø te koop zijn. Er werd namelijk een expeditie naar de Zuidpool uitgezonden en van daar uit kwam de vraag aan Intersport of zij binnen drie dagen schaatsen konden leveren. Dat is dus gelukt, maar blijkbaar hebben ze er wat meer besteld dan de expeditie nodig had. Volgends Karsje (een Nederlands fysiotherapeut die hier al jaren woont) zie je de Zandstraas veel op het Prestvannet. Ik heb alleen de mijne nog maar gezien.

Karsje vertelde trouwens ook dat de fysiotherapeuten hier voornamelijk bewegingsoefeningen geven, geen massage e.d. Dat is voor de luxe sauna's. Bindweefselmassage is hier al helemaal onbekend. Ik moet nog vragen hoe dat zit met trigger point massage. Misschien is dat hier ook onbekend. Ik heb dus een niche ontdekt waar ik me in kan begeven. Op de barnehage zag ik al briefjes hangen van mensen die massage geven. Die vragen vier keer mijn uurloon. Dat zou dus een aardige opsteker kunnen zijn.

Jitske vroeg zich af hoe de cijfers voor het rapport hier tot stand kwamen. Ze heeft voor een aantal vakken waarvoor ze nu een cijfer heeft namelijk nog nooit een toets gehad. Het valt haar wel op dat het cijfer hier voor een groot deel door je werkhouding in de klas bepaald wordt.

Dit wiekend heb ik twee keer oliebollen gebakken, met hulp van mijn zus. Aanstaande maandag hebben we namelijk afsluiting van de vrouwengroep op de bieb. Die afsluiting is met lekkers, een quiz, wat zingen en als het lukt ook volksdansen. De bedoeling was dat diverse vrouwen Kerstspecialiteiten uit hun land zouden maken. Ik wist geen Kerstspecialiteiten, behalve varkensrollade, maar wel onze oudejaarstractatie. Alleen heb ik in Nederland oliebollen altijd kant en klaar gekocht en dat lukt hier niet. Dus moest ik zelf bakken. Eerst een keertje oefenen met de proefpersonen thuis en daarna voor het echies. Ik weet natuurlijk nooit of ik op maandag moet werken, dus moesten ze nu al klaar zijn. Maar het is uitstekend gelukt op de mooie ronde vorm na. Ik heb allemaal uitsteeksels. Een van de andere vrouwen die tsaziki maakt, vroeg of de Nederlands bollen geschikt waren voor bij haar gerecht, anders zou er nog gewoon brood moeten komen. Het lijkt me een interessante combinatie waar ik nooit aan gedacht zou hebben. Maar ik heb het wel afgeraden.

Vandaag ging het ochtendgloren naadloos over in het avondgloren, maar de straatlantarens gaan nog steeds uit voor een paar uur. Wel merk je goed het verschil tussen een bewolkte hemel en een onbewolkte. Gisteren was het bewolkt en vandaag helder. Waar we wel moeite mee hebben, is dat het nog geen avond is als het weer donker wordt. Het is dus niet de bedoeling dat we dan al in een rustiger tempo voorbereiden op het slapen, maar dat we nog gewoon huiswerk maken, boodschappen doen, en meer van dat soort zaken.

Liesbeth

vrijdag 27 november 2009

Rapportgesprekken

Deze week hebben we rapportgesprekken gehad voor Jitske en Romke. Er werd bij Jitske 10 minuten ingeroosterd en bij Romke 20 minuten. Uiteindelijk hebben we bij beide minstens een half uur gezeten. De rapportgesprekken doen ze hier overdag, tijdens schooltijd. Wel lastig voor de meeste ouders, lijkt me. Wel fijn voor de leerkrachten.
Er werd over alle vakken structureel iets over inhoud, werkhouding, en hoe het evt. nog beter kon, gezegd. Bij inhoud kwam er vaak zowel feitenkennis als presentatie aan de orde. Bij werkhouding zowel het meedoen in de les, vragen stellen, antwoorden weten, huiswerk afhebben en de kwaliteit ervan. Bij werkhouding de hele uitstraling en motivatie.
Beide kinderen hebben goed gescoord en bij beide kinderen wordt verwacht dat ze het nog beter gaan doen als ze meer aan het Noors gewend zijn. Ze zijn wel gewoon genormeerd, zoals de Noorse leerlingen. Dus het is toch wel een hele prestatie dat ze op tot bovengemiddeld presteren. En er wordt dus alleen maar een opgaande lijn van hun verwacht. Beide kregen veel complimenten over hoe het ging.

Wat redelijk verwacht was, maar wel heel anders dan in Nederland, was de vraag of ze zich lekker voelden in de klas. Daar is hier veel aandacht voor. Bij Jitske was de vraag of ze alsjeblieft op wilde blijven trekken met het meisje waar ze tot nog toe veel mee samen doet. Het schijnt dat dat meisje zich daardoor goed ontwikkeld. Ook kreeg Jitske verder nog feedback hoe haar houding anderen inspireert. Grappig. Ik kan me niet herinneren dat daar in Nederland iets over gezegd wordt. Maar je hebt hier toch vaak je klasseleraar voor meer dan een vak, die heeft dus duidelijk wel een beter beeld van hoe het in de klas gaat en wie welke invloed heeft op wie.

Opgevallen:
- volgens yr.no komt de zon pas sinds vandaag echt niet meer op, terwijl de mørketid volgens alle zegsmannen al de 21-ste in ging. Waarschijnlijk is dat omdat de zon dan al niet meer over de bergen heenkomt.
- gisteren vroeg jobzone of ik in de eerste of vijfde klas wilde komen werken
- mijn Nederlandse spelling wordt slechter, de spellingstest die we toegestuurd kregen had ik maar voor de helft goed. Martijn had een vraag meer goed.

donderdag 26 november 2009

Hvem kan seile?

Hvem kan seile foruten vind?
Hvem kan ro uten årer?
Hvem kan skilles fra vennen sin uten å felle tårer?

Jeg kan seile foruten vind.
Jeg kan ro uten årer.
Men ei skilles fra vennen min uten å felle tårer.

Mooie foto's van het NP in mørketida

Het is een mooie tijd voor het maken van foto's: urenlange ochtend- en avondschemering met bijbehorende mooi luchten, noorderlicht, en ook veel donker, goed voor de astro-liefhebbers. Op de diavoorstelling staan nu een paar héél mooie foto's, van de week gemaakt door mijn collega Ann Kristin; ze kan er wat van! Ze zijn gemaakt in de schemering (iets anders hebben we niet meer :-(), en ze hebben prachtige blauwe kleuren. Enjoy!

Martijn

Adventstijd en mørketid

Op de barnehage waar ik vandaag werkte, hebben ze de mørketid gevierd. Hoe ze dat precies gedaan hebben, weeet ik helaas niet, want ik werd naar binnen gestuurd om de keuken aan kant te maken. Wat ik wel gezien heb, is dat alle kinderen jampotjes versierd hadden, dat daar waxinelichtjes in brandden en dat ze in optocht begonnen te lopen. Er schijnen ook liedjes gezongen te zijn, gezien de opmerkingen achteraf van de leidsters. Na afloop van de optocht was er chocolademelk en skoleboller.

In de winkels verkopen ze nu ekstra magere melk met vitamine D en kaas met vitamine D. Ik dacht eerst dat ze de vitamine D die uit de melk gehaald was door het ontvetten er weer in terug gestopt was. Maar ik vond op de halfvolle en de volle melk geen aanduiding dat er van nature al vitamine D inzat, dus hij is echt speciaal toegevoegd. Dan zal dat ook wel voor de kaas gelden. Per slot is hij van melk gemaakt. Omdat onze kinderen niet van vis houden, een goede vitamine D bron, heb ik nu dus maar de kaas met mitavientjes gekocht. De melk laat ik liggen. We hebben liever volle of halfvolle melk.

Bij Jitske in de klas hebben ze lootjes getrokken en moesten ze elkaar deze week een kadootje geven, op zo'n manier dat degene voor wie het was niet doorhad van wie het kadootje kwam. We snapten dat niet helemaal, want het is nog lang geen kerst. Vandaag bleek dat het in het kader van advent was. Jitske kreeg een lekker kadootje met een mooi gedichtje:
"Du har kjempegod klessmak!
Du er alltid snill og grei,
Derfor liker alle deg!
Fra hemmelig venn!"
(Je hebt een reuzegoede kledingsmaak, je bent altijd aardig en goed, daarom vindt iedereen je aardig! Van een geheime vriend!)
Op de barnehage van vandaag, zag ik ook een grote doos met allemaal kadootjes erin en de tekst "adventkadoos" erop. Dus er zijn meer plaatsen waar aan adventkadoos gedaan wordt.

Opgevallen:
- in de supermarkt kan je adventkalenders kopen
- er zijn ook marsepeinen knackworsten te koop
- ze doen hier niet aan roepnamen. Ik mag kiezen of ik Elisabeth of Elisabeth Maria genoemd wordt
- ik werd vandaag gevraagd om in een eerste of vijfde klas te werken, maar dat lijkt me een beetje voorbarig. Ik wil eerst wel een gewoon een dagje meelopen
- de klapschaatsen schaatsen erg lekker. Ik heb alle schaatssoorten al wel eens uitgeprobeerd, lage noren, hoge noren, kunstschaatsen, ijshockeyschaatsen en friese doorlopers. En altijd waren de friese doorlopers het fijnst. Nu vind ik de zandstra's met skibinding even lekker schaatsen. Met het voordeel dat je er geen moeie voeten van krijgt omdat je gewoon afwikkelt.

dinsdag 24 november 2009

maandag 23 november 2009

Bios en mørketid

Afgelopen zaterdag is de mørketid officieel begonnen. We hebben de laatste zonnestralen mee mogen maken tijdens het schaatsen. Daarna hebben we het gevierd met mørketidbollen. Ze zien eruit als bossche bollen/moorkoppen, maar ze zijn niet van soesjesdeeg, maar van berlinerbollendeeg. Er zit een vulling in, maar dat is geen slagroom en ook geen vanillevla-achtig iets. Wat het wel is, weet ik niet. Het schijnt dat dit een variant is op de zonnebollen, die later in het seizoen te krijgen zijn. Die schijnen er eerst geweest te zijn. Ach ja, de winkeliers willen ook omzet.

Het valt me op, dat ondanks het feit dat de zon niet opkomt, het toch redelijk licht is. Verstandelijk weet je wel dat ook voor zonsopgang het al licht is en na zonsondergang het nog een poosje schemert. Maar voor mijn gevoel zou het na het ingaan van de mørketid donker zijn. Ach ja, gevoel en verstand blijven twee verschillende zaken.

Op Noorse les vond onze leraar dat mørketid beter 'blauwe hemeltijd'kon heten. Hij vond mørketid te negatief klinken en bovendien niet waar. Er was een mooie blauwe hemelkoepel.

Zondag zijn Jitske en ik naar 'New Moon' geweest. Zo'n Noorse bios is toch anders dan de Nederlandse, hoewel er natuurlijk ook de nodige overeenkomsten zijn. We hadden via internet kaartjes gekocht en konden ze bij zo'n apparaat afhalen. Daar werd je gewaarschuwd dat het touchscreen alleen werkte als je vingers warm genoeg waren. In de zaal waren geen stoelverhogers voor kinderen te vinden, zoals in Nederland vaak wel. Wel konden bij alle stoelen de rugleuningen wat naar achter als je er lekker tegenaan leunde. Dat was luxe. De meeste mensen komen, net als in Nederland, met popcorn en frisdrank de zaal binnen. Ook hier dus geen pauze. Vervolgens veel reclame voor bedrijven. Maar anders dan in Nederland, waren het hier alleen maar lokale bedrijven die reklame maakten, de brilleman om de hoek, de kappen twee straten verder, etc. Het viel Jitske op dat de acteurs in de reclame niet van de broodmagere modellen waren, maar veel meer gewone figuren hadden, zoals je ze ook op straat tegen komt. Er werd niet gezegd dat de mobiels uitmoesten, wel was er een waarschuwing dat je eraan moest denken dat je niet als enige in de zaal zat. Dus veel indirekter, of veel algemener. Bij deze bios, word je via een andere uitgang naar buiten geloodsd na afloop van de film.

Opvallend:
- het is goed voor mijn gevoel van eigenwaarde om gevraagd te worden om te werken
- het is goed voor mijn gevoel van eigenwaarde dat ik degene ben die regelmatig nee kan zeggen
- het systeem dat gebruikt is voor Jitskes beugel in Nederland is een ander systeem dan ze hier gebruiken
- onze Nederlands orthodontist had blijkbaar niet geschreven welk systeem hij gehanteerd had

groetjes,
Liesbeth

IJspret

Afgelopen zaterdag hebben we geschaatst, de kinderen en ik. Martijn was met zijn nieuwe fiets aan het spelen. Je ziet dan de mooiste zaken op het ijs. Je kunt hier ijshocky-schaatsen, kunstschaatsen, friese doorlopers en lage noren vinden. Vanaf morgen is er een nieuwe schaats op het ijs, de zandstra 'klap'schaats. Dat is een metalen variant van de friese noor (een doorloper zonder krul), waar de riempjes vervangen zijn door een ski-binding. Ik heb namelijk mijn friese doorlopers ingeruild voor deze moderne schaatsen. Omdat je schoen alleen bij de teen vastzit, heb je een soort klapschaatseffect. Een ander voordeel (of nadeel, het ligt eraan hoe je ertegen aan kijkt) is dat door de afwezigheid van riempjes en de 'vaste'verbinding, je nooit meer een scheve schaats kunt rijden.




Volgens de verhalen kun je nu dus langlaufend bij een meer terecht komen, van je ski's afstappen, op je schaatsen stappen, je ski's aan je rugzak binden, je jack over je ski's doen als een zeil en vervolgens met zo'n 50 kilometer per uur verder schaatsen. Ik vraag me af hoe serieus dat verhaal is. Als er sneeuw ligt, ligt dat ook op het meer.

Voor de rest hebben ze hier nog een aantal andere leuke zaken om de winter spelend door te komen. Bijvoorbeeld een soort stepslee


Bestuurbare slees, zoals


En de nodige vormen van kinderslees, zoals



Die laatste wordt nu op de barnehages veel gebruikt om lekker over de rijp naar beneden te glijden.

Behalve al dit soort spannende zaken, zagen we ook fietsen, kinderwagens, wandelwagens en mensen op het ijs. Romke vond nog een ingevroren vis. Die heeft deze winter dus niet overleefd.

zaterdag 21 november 2009

Nieuwe fiets

Toen we verhuisden, hebben we onze Nederlandse fietsen meegenomen. Als we daar op fietsen, wisselden Noorse blikken van verbazing af met Noorse meewaardige blikken. Kun je dáár op fietsen? Nee dus. Of beter: soms, op sommige stukjes.
Ten eerste heeft zo'n Nederlandse fiets véél te weinig versnellingen om heuveltje-op te komen. Dat deden we dus vaak lopend.
Ten tweede heeft zo'n Hollandse fiets veel te weinig remvermogen om levend heuveltje af te komen. Zeker onze tweedehands barreltjes, we komen ten slotte uit R'dam dus we zouden wel gek zijn om nieuwe fietsen te bezitten... Ook naar beneden deden we dus bij voorkeur lopend.
En af en toe is hier dan ook nog een stukje horizontaal, of althans, min-of-meer horizontaal. Soms kunnen we daar fietsen, maar vaak ligt er ofwel 20cm sneeuw, ofwel 3cm blubber, ofwel 2mm ijs. Dus: ook hier was het regelmatig lopen geblazen.
Echt Noren fietsen op Mountainbikes, dus....

Nou heb ik in Nederland veel vrienden. De meeste klimmen, en sommige fietsen. Verrassend veel doen zowel aan klimmen als aan fietsen. Aad, Stef, Marcel, Wim klets (sinds kort), ... En dan is er één speciale: die heet Wim en valt in de buitencategorie beter een verre vriend dan een goede buur. Wim houdt van fietsen. Wim slaat nog geen spijker recht in de muur, maar sleutelen aan zijn fiets kan ie reuzegoed. Daar is ie uren mee bezig, preciezer dan dat Wim het doet bestaat niet. En Wim is behulpzaam. En last-but-not-least: Wim beleeft geen groter genoegen dan zoveel mogelijk van zijn klimvrienden aan het fietsen te helpen. U voelt het al: ik was het 'slachtoffer' van de maand. We hebben heel wat afgemaild, geskyped, gebeld en gesmst de laatste weken. Welke fiets? Wat moet er allemaal op? Versnellingen, hydraulische remmen, spatborden, verlichting, banden, u noemt het en Wim heeft een antwoord. En daarnaast nog de vraag: hoe krijg je een fiets in Noorwegen? We hebben er heel wat tijd in gestoken (super bedankt, Wim), maar het resultaat is er naar:



Vanmorgen ben ik spijkerbanden gaan halen, Schwalbe IceSpikers voor de kenners. Verder nog een helm, bivakmutsje voor als het koud wordt, lampjes, slot, tubetje vet en een reserveband. Zoals Wim al waarschuwde: welkom in de wereld van het fietsen waar je portomonnee als vanzelf leegloopt.

Tegen het verwisselen van de zomerbanden door de spijkerbandjes heb ik wel een beetje opgezien. Sleutelen aan fietsen is niet echt mijn ding. Dat stelde ik meestal zo lang mogelijk uit. Maar, het is me 100% meegevallen. In een uurtje of twee tijd had ik twee banden verwisseld, lampjes gemonteerd, stickertjes geplakt waar kabels langs de lak van het frame lopen, het supersupersupermooie hightech pompje met ingebouwde manometer erop geschroefd, zadeltasje, stuur, zadel en zadelpen en twee spatbordjes gemonteerd, vet en olie gesmeerd waar dat moet (hoop ik :-)), en heel veel boutjes nagelopen. De zomerbanden (met de mooie namen Nobby Nic en Racing Ralph) mogen in winterslaap.

Vanaf nu kan ik ook mijn bijdrage leveren aan de productie van fijnstof:



Martijn

Laatste zon?

Vandaag viel zonsopkomst zo'n beetje gelijk met zonsondergang. Het is de laatste dag dat de zon te zien is in de stad. Slecht een paar minuten konden we genieten van wat direct zonlicht:



Martijn

vrijdag 20 november 2009

Piggfritt

Achterop bussen staat vaak: "vi kjører piggfrit." Omdat ik te lui was om op te zoeken wat piggfritt betekende, dacht ik dat dat betekende dat ze roetvrij reden. Helaas. Afgelopen Noorse les kwamen we erachter dat dat betekent dat ze spijkerloos rijden. De winterbanden hier zijn voorzien van spijkers. Sneeuwkettingen gebruiken ze hier niet, daar zou het asfalt te veel van slijten, maar spijkerbanden des te meer. Dat verklaart meteen waarom het klinkt alsof alle auto's over grind rijden. Het verklaart ook waarom er overal kleine kiezeltjes op het wegdek liggen. Ik dacht eerst dat die gestrooid werden tegen gladheid. Maar nee, die worden uit het wegdek gereden door de spijkerbanden. Wim wees me erop dat het asfalt hier een andere samenstelling heeft dan in Nederland. Er zit veel meer grind door de toplaag.

Martijn en ik lopen tegenwoordig op pinheels. Letterlijk dus. We hebben spijkerzooltjes gekocht voor onder onze schoenen. Dat scheelt een hele hoop schuivers. We hadden ze woensdag aan toen we gingen wandelen. Helemaal verijsde rotsen kon je gewoon oplopen alsof ze niet glad waren. Lekker handig. Alleen had Martijn het gevoel van:"Waarom heb ik ze eigenlijk aan, het is toch helemaal niet glad?" Maar toen hij zonder probeerde, lag hij meteen onderuit. Maar wij wandelen dus niet meer piggfri.

Martijn heeft een mountainbike gekocht, daar gaan ook spijkerbanden om. Helpen wij het asfalt even om zeep.

Opvallend:
- Jobzone belt bijna elke dag of ik wil werken
- Proffice belt om de dag of ik wil werken, maar altijd nadat Jobzone al gebeld heeft
- PVS wil me wegkopen bij Jobzone, maar dan mag ik niet meer voor anderen werken
- Addecco vond mijn Noors nog niet goed genoeg om als leraar aan de slag te slaan, PVS en Jobzone wel
- Kongsberg Satelit is in mijn CV geinteresseerd
- het lijkt wel verliefdheid. Zodra er je verliefd bent op iemand, raakt prompt iedereen op je verliefd, datzelfde heb ik nu met banen
- Het is zoals ze bij de NAV vertelde, een baan als barnehageassistend kan je goed gebruiken om op gang te komen.
- Martijn en ik zijn doorgestroomd naar een niveau hoger bij de Noorse les
- er komen over vetpotjes langs de weg, gedeeltelijk in het centrum om de ingangen van de winkels duidelijk uit te laten komen, gedeeltelijk in de woonwijken om de entree naar de huizen gezellig te verlichten
- het lijkt sneller donker te worden 's middags, dan dat het later licht lijkt te worden 's ochtends.

Poollicht kijken!

Gisterenavond was het zover. Martijn SMS-de vanaf de klimhal dat er poollicht te zien zou zijn. Ik naar buiten. Maar wat ik ook zie, geen poollicht, wel wat nevel. Gelukkig had ik teruggeSMS-ed naar Martijn met een bedankje, dus hij belt op of ik het kan vinden. Nee dus. Blijkt dat wat ik voor een nevel aan zag, het poollicht te zijn. Nou, niet erg indrukwekkend dus. Na zo'n 10 minuten kijken of het nog wat gaat worden, ga ik toch maar weer de warme kamer in.
Na een klein half uur wordt er op het raam geklopt. Het is Martijn die thuisgekomen is en me de donkere koude nacht in wil lokken met poollicht. Maar deze keer is het al veel duidelijker poollicht, het begint zelfs al een beetje groen te kleuren. Maar als ik het vergelijk met de foto op spaceweather.com hebben we nog steeds niet op het goede moment gekeken. Mocht je willen weten hoe poollicht ontstaat en hoe je aan de kleur de hoogte af kan lezen, lees dan het artikel http://www.swpc.noaa.gov/info/Aurora.pdf

Opgevallen:
- de rijp wordt kapotgereden tot een soort poedersneeuw
- in de krant wordt deze periode als de rijpperiode omschreven. Het lijkt dus normaal te zijn dat het weken achtereen vriest zonder neerslag.
- er zijn voornamelijk ijshockyschaatsen te koop. (Mijn friese doorlopers beginnen helaas hun hout te verliezen en Romkes schaatsen zijn hem te klein geworden, dus we hebben nieuwe nodig)
- Jitske is gevraagd om Zwarte Piet te spelen
- Ja, de Nederlandse gemeenschap laat zijn gezicht zien in Tromsø tijdens Sinterklaas op 6 december
- er zijn regelmatig zaken niet te koop in de supermarkt, die wel tot hun standaardassortiment behoren, zoals Lipton thee, huismerk aardappels, en nog zo wat zaken.
- de verwarmde stoep is inderdaad niet bevroren of berijpt

woensdag 18 november 2009

Schaatsen

Tien minuten lopen van ons huis ligt Prestvannet, een meertje van een paar honderd meter doorsnee. Van het weekend verschenen er foto's in het lokale suffertje van mensen die er aan het schaatsen waren.

Vandaag had ik een vrije dag genomen en vanmiddag hebben we er geschaatst. Het ijs zag er megaslecht uit, allemaal losse stukjes, maar uiteindelijk viel het reuze mee, veel gladder dan verwacht. Ook zijn er niet zoveel schaatsers, zodat het ijs niet zo volledig kapotgeschaatst wordt, zoals in Nederland vaak gebeurt. Het enige lastige is dat Prestvannet heel ondiep is en dat er hier en daar plukken riet boven water komen en dat er een paar (slechts enkele centimeters hoge) eilandjes zijn. Dat zijn dus fijne bene(n?)brekers als je in de schemering (half 4 of zo) wilt schaatsen. Misschien krijgen we van het weekend nog een kans: het ijs zal er nog wel even liggen en misschien blijft de sneeuw nog wel langer weg.

Prestvannet vorige week:


Martijn

zondag 15 november 2009

Sint is ook in Tromsø aangekomen

Iedere middag tegen half drie klink de toeter van de arriverende Hurtigrute door Tromsø. In het begin viel het ons op, daarna tijden niet meer. Tot vorige week, toen het 5 december gevoel langzaam wakker begon te worden... al een paar dagen roepen we, als we de toeter horen, in koor: Sinterklaas... Maar nee, de boot van Sinterklaas komt natuurlijk pas de zaterdag halverwege november.

Gisteren waren er dan ook al ruim van te voren 8 gespitste oortjes te zien op de Prost Schielderupsgate, om bij de eerste toon zo hard mogelijk Sinterklaas te roepen. Helaas, wat we ook hoorden, geen toerer... Toch maar de schoen gezet en netjes gezongen, traditie is traditie nietwaar en je weet maar nooit...




Martijn

PS Uit betrouwbare bron vernoemen: de pepernoten en de kruitnootjes (wie weet het verschil nog?) en de manda's zijn per direct mail ingevlogen vanuit het zonnige(?) zuiden; we zijn Sint dankbaar!

zaterdag 14 november 2009

Spijbelen en sfeer op school

Uit Annette Heffels 'Praten met je puber' haal ik de volgende informatie: "Bijna drie procent van de leerlingen die op scholen zouden moeten zijn, waren afwezig zonder dat duidelijk was waarom ze afwezig waren ... Spijbelen komt vaker voor wanneer de school geen goed systeem heeft om controle te houden op de aan- en afwezigheid van een kind, een systeem dat gebaseerd moet zijn op een goede en snelle communicatie met de ouders over de afwezigheid van het kind. Wanneer ouders meteen op de hoogte gesteld worden van de afwezigheid van het kind zal het spijbelen minder vaak voorkomen."

Toch weet Jitske feilloos te vertellen wie er hoe vaak op het Libanon (haar Nederlands school) spijbelden, terwijl ze van Sommerlyst (haar Noorse school) het niet weet. En dat terwijl het Libanon voor ons gevoel een goed systeem heeft om bij te houden of alle kinderen er zijn en er in Noorwegen een heel ander systeem heerst.
Er is een meldingsboka waarin je achteraf opschrijft waarom je kind er niet was. Dus als een kind niet op school komt, wordt er niet op gereageerd. Er wordt niet verwacht dat je als ouder belt dat je kind niet op school zal komen. De eerste dag dat ze weer op school komen, schrijf je als ouder erin dat ze ziek waren of wat dan ook de reden was.

Misschien dat het verschil in spijbelen dan in het onderwijssysteem gezocht moet worden. Ik citeer weer uit Annette Heffels: "Meestal blijft een puber weg van lessen die hij niet zo belangrijk of saai vindt." Hier in Noorwegen gaan ze heel erg uit van de motivatie van de leerlingen. Het is belangrijker dat kinderen iets leuk vinden dan bijvoorbeeld klassegrootte.
Jitske zat in een klas Spaans met te veel kinderen. Zij en haar vriendin werden in een andere klas geplaatst zodat er een betere spreiding zou zijn over de leerkrachten. Haar vriendin is naar de rektor gestapt dat ze terug wilde omdat ze die andere klas leuker vond. En in het kader van 'kinderen moeten het leuk vinden' mocht ze inderdaad weer terug en kreeg Jitske dat ook aangeboden. Er mag per slot geen verschil gemaakt worden. In dit geval gaat dus het welzijn van een kind in mijn ogen ten koste van het leren van een hele klas. Ik vind dat zelf geen goede afweging. Aan de andere kant, een kind dat uitstraalt dat ze liever in een andere klas zit, heeft ook geen goede invloed op de leersituatie van de nieuwe klas.

In ons Noorse lesboek staat ook een leuke discussie over het onderwijssysteem. De een vindt dat de scholen te slap zijn, dat leerlingen kunnen doen wat ze willen. Die wil graag dat er ook gestampt wordt op scholen en dat er minder gepraat wordt en dat er eerder dan in groep 8 met cijfers gewerkt wordt. De ander vindt dat door al dat gepraat leerlingen leren om te discusieren en dat leerlingen zelfstandig leren te werken. Die vindt ook dat cijfers de sfeer in de klas bederven omdat de een beter zou zijn dan de ander.
Romke moet er ook aan wennen dat er zo veel gediscussieerd wordt in de klas. Hij kwam laatst thuis met:"Mama, nu hebben we de halve les erover gepraat of we voor wiskunde naar het wiskundelokaal zouden gaan of dat we in het klasselokaal zouden blijven. Het wiskundelokaal is een minuut lopen en dan gaan ze er een half uur over discusieren. Gisteren hebben we er al over gestemd en nu beginnen we opnieuw omdat gisteren niet iedereen er was." Ik denk dus dat de leraar hier een mooie kans zag liggen om wat tijd te besteden aan het leren formuleren van redenen, aan het luisteren naar elkaar en het ingaan op elkaars argumenten.

Wat betreft het zorgen voor een goede sfeer en dat de leerlingen krijgen wat ze nodig hebben, daar kunnen we in Nederland nog wat van leren. Er zijn twee wiskundeboeken van de videregående skole (dus de bovenbouw) besteld voor Jitske en een jongen uit haar klas, omdat die zo ver voor lopen op de rest.

groetjes,
Liesbeth

donderdag 12 november 2009

De zon komt op, de zon gaat onder

Ik ben bevooroordeeld ten opzicht van de meeste mensen hier. Vanuit mijn werkkamer heb ik een prachtig uitzicht op het zuiden. Precies daar is de horizon laag, zodat ik lekker 'lang' van de zon kan genieten.

De volgende foto's heb ik vandaag gemaakt tussen 11:06 en 12:38:

11:06

11:21

11:41

12:22

12:30

12:38

Martijn

dinsdag 10 november 2009

Wandelweekend

Afgelopen weekend zijn Romke, Jitske, Wim en ik wezen wandelen. Het was koud, maar niet te koud. Wel erg vroeg donker: om half 4 moest je toch echt binnen zijn. Ieder voordeel heb z'n nadeel: de schemering duurt erg lang, en levert een uur lang fantastische kleuren op, zie de foto's.

Helaas waren de riviertjes half bevroren. Da's lastig met oversteken. Niet bevroren riviertjes zijn makkelijk: je haalt natte voeten en loopt weer door. Bevroren riviertjes zijn nog makkelijker: je haalt géén natte voeten en je loopt gewoon door. Halfbevroren is vervelend. Stenen zijn voorzien van een mooi laagje ijs en dus spekglad. Bevroren water is meestal erg onbetrouwbaar: dun, plus het niveau van de riviertjes verandert voortdurend, dus veel ijs met daaronder een paar decimeter lucht en daaronder ijskoud water. En om het nog leuker te maken: riviertjes hebben hier een serieus verval en dus zijn de meeste ijsvlaktes ook hellend. Onderaan houdt het ijs op en begint koud stromend water. Ideaal recept voor een nat pak. Één rivier kwamen we niet over: na anderhalf uur proberen en een natte voet (en nog 7 droge voeten dus) hebben we plan B maar uit de kast gehaald: de rivier stroomafwaarts volgen tot we bij een andere hut kwamen dan gepland. Het was genoeg uitdaging om alle zijriviertjes over te komen. En Blåkollkoia is ook een gezellige hut!

Water halen in een hut gaat met een metalen 10 liter emmer en een soort overmaatse pollepel. Bij het eerste meertje constateerde ik dat een wak maken in 8 cm ijs net teveel is voor een pollepel. Toen ik bij het tweede meertje aankwam, zo'n 15 meter doorsnee, stortte net de complete ijsvloer daarvan 40 centimeter naar beneden; het meertje was wat leeggelopen sinds het dichtgevroren was. Het gaf een fijne klap, en ik had weer voldoende adrenaline. Nu hoefde ik alleen maar wat schotsen opzij te trappen om een wak te maken. Dat was fijn, want nu hoefde ik geen bijl te halen om aan water te komen. Wel fijn was ook dat ik niet op het ijs stond, dan was ik fijn nat geworden, en had ik nog meer adrenaline gehad.

's Avonds hebben we nog wat vallende sterren en een flinke dosis noorderlicht gezien. Nog steeds geen kleuren, maar wel errug mooi!

Sommige foto's vind je op de diavoorstelling; ze staan allemaal hier.

Martijn

zaterdag 7 november 2009

Pedagogiek

De leraren hier hebben allemaal een 'allmenlærer'opleiding. Dat wil zeggen dat ze alle vakken leren, net zoals basisschoolleerkrachten bij ons. Met die opleiding mogen ze dan, anders dan in Nederland, tot en met de onderbouw van de middelbare school les geven. Sterker nog, als je pedagogiek gestudeerd hebt, wordt je eigenlijk al in staat geacht om alle vakken te kunnen geven. Per slot, als je de pedagogiek maar goed beheerst, zou dat vanzelf moeten gaan. Je kan eventueel je wel verdiepen in een vak, je specialiseren, en dan ga je vanzelf ook meer lessen geven in dat vak.

Omdat de Noren door hebben dat qua kennisniveau ze wat achter lopen t.o.v. de andere westerse landen, is er een nieuwe wet aangenomen, de kunskapslovten. (als ik het goed spel). Dat houdt in dat alle leraaropleidingen aangepast gaan worden en dat dit het laatste jaar was dat je als allmenlærer kon beginnen. Of dit nu inhoudt dat er alleen maar vakleerkrachten komen op alle niveaus is me niet helemaal duidelijk. Wel dat de pedagogen een aardige veer hebben moeten laten.

In de bovenbouw van de middelbare school staan wel alleen maar vakleerkrachten. Dat zijn mensen die wel minstens een jaar pedagogiek hebben gedaan, maar ook redelijk wat vakinhoudelijke kennis hebben. Wat dat precies inhoudt, is me nog niet duidelijk.

Opgevallen:
- De maan gaat niet onder. Dat er poolwinter was zonder zonsopkomst was me bekend (hij begint er duidelijk aan te komen), dat er poolzomer is zonder zonsondergang was me ook bekend. Maar dat de maan niet ondergaat is nieuw voor me. Ik zal de hemelmechanika nog eens door moeten lichten. Misschien komt er ook een periode dat de maan niet opkomt.
- Ik weet nog steeds niet of er op zaterdag nu wel of geen postbestelling plaatsvindt. In de tussentijd weet ik dat er op zaterdag post bezorg wordt. Ik heb van de HRO een verklaring gekregen dat ik daar gewerkt heb. Dat was de enige arbeidsverklaring die ik nog miste van mijn arbeiders. Het schijnt te helpen bij het vinden van een baan. De rektor van Frisvold privat gymnas had erom gevraagd. Nu moet ik maandag maar eens gaan vragen of hij al een beslissing genomen heeft.
- Er is geen markt, behalve een vast kraampje met verse garnalen dat er elke dag staat.
- De biebkaart kan je door heel Noorwegen gebruiken als je je fødselsnummer opgegeven hebt
- Je kan zoveel boeken als je wilt lenen uit de bieb

vrijdag 6 november 2009

Bezoek uit Nederland

Het eerste bezoek uit Nederland is er. We hadden met een groot spandoek, vlaggen en een bord met groot de naam erop op het vliegveld willen staan. O.a. om maar goed duidelijk te maken waar we stonden, zodat we niet gemist konden worden. Maar ja, Tromsø heeft maar een klein vliegveld, beduidend kleiner dan Zestienhoven, dus toch maar niet. Hadden we het toch maar gedaan, Wim keek in eerste instantie over ons heen!

We hebben maar drie slaapkamers, dus als we loge's hebben, moeten we schipperen met de slaapplaatsen. We kunnen natuurlijk altijd een tent in de tuin opzetten. Ik geloof niet dat Wim daar grote problemen mee zou hebben, maar een echt bed is natuurlijk comfortabeler. Deze keer mag Romke zijn kamer aanbieden, bij het volgende bezoek is Jitske aan de beurt (wij ontsnappen natuurlijk de dans ;-) Maar ze mogen wel zelf kiezen of ze in de tørkerom of bij ons op de kamer willen slapen. De badkamer en de woonkamer zijn, zolang er nog school is, geen opties. De badkamer moet ook 's nachts gewoon gebruikt kunnen worden, want daar is de enige WC en de woonkamer wordt uiteraard tot later bewoond dan de bedtijd van de kinderen is, op schooldagen.

Verder hebben we deze week ook Marie in huis, gelukkig slaapt die bij Wim. Marie doet de afwas en helpt bij koken etc., zij hoeft geen ekstra eten etc. Het is wel jammer dat Marie weer samen met Wim verdwijnt.

Het is de bedoeling dat we zaterdag voor een wandeltocht de bergen in gaan en maandag pas weer terugkomen. De kinderen hebben maandag vrij van school en Martijn heeft ook vrijgenomen. Eigenlijk hadden we een skitocht gepland (hier op het eiland) om van Wim skiles te krijgen, maar alle sneeuw is allang weer verdwenen en Wim heeft zijn skis dan ook maar thuisgelaten. Maar een wandeltocht is een leuk alternatief. De voorspelling is droog en zonnig weer met temperaturen rond het vriespunt (hier in het dal), dus hoger zal het kouder zijn.

Aan de andere kant, is het de vraag of ik wel meekan. Helaas heeft het werken met kinderen zijn keerzijde, zoals iedereen in het onderwijs weet. Ik heb een dikke keel, hoofdpijn en spierpijn. Dus of ik dat de anderen aan kan doen? Misschien is het wel de svineinfluensa. Op de barnehage waar ik twee keer gewerkt heb, was dat geconstateerd. Leuk, dan moet ik een week in quarantaine.

Opgevallen:
- die lage zon maakt dat het huis vuiler lijkt
- werken zorgt voor mij dat ik minder geld per maand krijg
- de spruiten liggen hier pas veel later in de winkel dan in Nederland. Ze zijn er al een week
- mandarijnen heb ik nog niet gevonden
- alle kerstzaken liggen al in de winkel (of had ik dat al gemeld?)
- de meeste Noren denken toch al wel dat de herfst begonnen is. Alle trampolines zijn onttakeld, het veiligheidshekken en het springvel weggehaald
- het dak van de overbuurman is af, maar het houtwerk nog niet geverfd. Ik ben benieuwd hoe ze dat doen bij deze temperaturen
- in heel Noorwegen ligt sneeuw. In heel Noorwegen? Nee, in een klein stadje in het uiterste noorden wordt nog weerstand geboden
- volgens Wim is verven hier minder belangrijk omdat het te koud zou zijn voor het hout om te rotten (de luchtvochtigheid kan dan niet zo hoog worden)
- bij wegwerkzaamheden wordt wel het een en ander afgesloten, maar moet je zelf goed kijken om niet in het gat te vallen
- creditcards zijn hier een veel normaler betalingsmiddel dan in Nederland, hopenlijk komt er hier geen IJslandcrisis.
- ze hebben vaak liever dat je met creditcard gebruikt, dan contant betaald. In Nederland kan je vaak korting bedingen door contant te betalen ipv met creditcard

Nog een barnehage

Eergisteren heb ik weer in dezelfde barnehage gewerkt als afgelopen vrijdag. Deze keer was het een stuk minder vermoeiend. Ja, wennen helpt echt. Ook zag ik nu de momenten waarop met de kinderen gepraat werden, tijdens het verluieren en vlak voor de lunch. Tijdens het verluieren met de kinderen afzonderlijk (logisch) en vlak voor de lunch was het met zijn allen liedjes zingen. Tijdens al het aan- en uitkleden gebeurde dat niet zo veel, terwijl dat toch ook zo'n mooie gelegenheid is.

Gisteren heb ik op een andere barnehage gewerkt. Daar hadden ze echte vertikale groepen van 1 tot zes. Ze hadden andere regels. Kinderen mochten zelf eten pakken als ze wilden, tijdens de fruithap kwamen we rond met bakken fruit langs de plaatsen waar de kinderen speelden en konden ze al spelende fruit eten. Verluieren en te slapen leggen of na het slapen uit hun wandelwagen halen, hoefde ik nog niet te doen omdat de kinderen me nog niet zo goed kenden.

Met de oudere kinderen werd duidelijk dat ik al wel redelijk met ze kon praten, maar helaas toch niet altijd alles verstond. Ook hier stond zelfstandigheid hoog in het vaandel. Ze zijn zich er niets eens echt van bewust dat ze daar aan werken, als ik de omgangsregels en richtlijenen voor oproepkrachten zo eens las. Kinderen klimmen op stoelen en eraf zonder hulp. Als ze willen kleien pakken ze netjes een plastic tafelkleed, en als ze dat niet uit kunnen leggen vragen ze om hulp.

Ook hier sliepen alle kinderen buiten, voor zo ver ze een middagdutje deden. En ook hier werden de kinderen uit bed gehaald zodra ze wakker waren, dus geen vaste wektijd. Eten en drinken ook gewoon naar behoefte en zo lang ze erover deden. Tijdens de lunch was het wel weer de bedoeling dat ze bleven zitten tot ze klaar waren. Maar ook hier hoefde niemand vast gezet te worden omdat ze te veel draaiden of opstonden voor ze klaar waren.

Kortom, meer overeenkomsten dan verschillen.

Ik kwam er ook een bekende tegen van de minoritetspråkligekvinnegruppe (3 keer woordwaarde). Grappig. Je merkt trouwens ook, dat het minder vermoeiend is als je al wat barnehageervaring hebt, ook al is het een andere barnehage.